Witaj gościu, Jeśli czytasz tę wiadomość to znaczy że nie jesteś zarejestrowany. Kliknij i zarejestruj się by w pełni korzystać z wszystkich funkcji naszego forum.

Ocena wątku:
  • 0 głosów - średnia: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Pojęcia z gatunku sci-fi
#1
Hej!
Poniżej przedstawiam wyjaśnienia popularnych pojęć występujących często w dziełach s-f oraz związanych z tą tematyką. Czasem spotykamy się z jakimiś dziwnymi określeniami, których do końca nie rozumiemy.
Oto niektóre z nich:


ANDROID – robot, czy raczej sztucznie wytworzona istota, przypominająca wyglądem człowieka. Postać popularna w literaturze i filmie science-fiction.
Sławne fikcyjne androidy: Terminator T-800, T-1000 i T-X wystepujące w serii filmów Terminator. Roy Batty – z filmu Łowca androidów. Data – wystepujący w filmie Star Trek


CYBERPUNK – nurt w literaturze science-fiction oraz filmie, który skupia się na zaawansowanej technologii jak komputery i technologia informacyjna zazwyczaj połączony z różnego rodzaju zamieszaniem w społeczeństwie np. stan wojenny. Za ojca literackiego cyberpunku uważa się Williama Gibsona, autora powieści (m.in. Neuromancer, Graf Zero, Mona Lisa Turbo) oraz wielu opowiadań. Cyberpunk zdaje się być uosobieniem peiperowskiej zasady "3M - Miasto, Masa, Maszyna". Te trzy elementy składowe stanowią esencję cyberpunku. Akcja rozgrywa się najczęściej w ogromnych, przeludnionych miastach-molochach, bohaterami są jednostki "wyjęte spod prawa" - hakerzy, uliczni samuraje, czy drobni przestępcy (-punk). Clue cyberpunku to jednak Maszyna - cyberprzestrzeń i dek - szybki komputer. Ponadto niebagatelną rolę odgrywa cybernetyka - cybernetyczne wszczepy wszelkiego autoramentu, od sztucznych oczu, po sztuczne mięśnie i wzmocnione organy wewnętrzne (cyber-). Fuzja wymienionych elementów składa się na mieszankę wybuchową o nazwie cyberpunk. Rozkwit gatunku nastąpił w latach 80., lecz jego dość sztywne ramy narzucające koncepcję świata powodują, że po jakimś czasie trudno stworzyć coś ciekawego i interesującego. Autorzy zaczęli naginać świat stworzony przez Gibsona. Pojawił się np. nurt postcyberpunkowy stworzony przez Neala Stephensona.


CYBORG (z ang. cybernetic organism) – połączenie człowieka i maszyny. Pojęcie to miało swoje początki w filmach i komiksach gatunku science fiction. Do najbardziej znanych cyborgów należy m.in. Darth Vader z Gwiezdnych Wojen
Zasadniczo, jeżeli w definicji cyborga użyjemy zwrotu "połączenie człowieka i maszyny", to cyborgiem jest każdy człowiek posiadający jakikolwiek implant będący urządzeniem mechanicznym lub elektronicznym np. rozrusznik serca.
Występowanie cyborgów jest elementem charakterystycznym literatury nurtu cyberpunk


DREADNOUGHT (DREDNOT) – określenie generacji pancerników (okrętów liniowych) budowanych od 1906 roku do 1922 roku. Nazwa pochodzi od nazwy brytyjskiego pancernika HMS "Dreadnought", który wszedł do służby w grudniu 1906 roku jako pierwszy okręt zbudowany według nowych koncepcji. Drednoty charakteryzowały się silną artylerią główną, dużą prędkością, dobrą celnością na duże odległości.
W świecie s-f mianem "drednought" określa się analogicznie, bojowe statki kosmiczne. Przeniesienie specyfiki okrętów z morza w kosmos istnieje w wielu innych przypadkach: Korweta, krążownik, fregata, lotniskowiec itp.


DROID – to nazwa stosowana w fikcyjnym świecie na określenie większości bardziej skomplikowanych robotów. Droidy różnią się od androidów tym, że nie posiadają wyglądu zbliżonego do człowieka. Zwykle są to roboty przeznaczone do z góry określonych zadań, mające pewną część sztucznej inteligencji i raczej ograniczoną wolną wolę. W świecie s-f często wykonują pracę fizyczną za człowieka.
Ciekawostka: Wyraz droid został zastrzeżony przez George'a Lucasa i nie może być używany w produktach komercyjnych bez zgody Lucasfilmu. Zgodę taką otrzymali np. twórcy filmu Iniemamocni.


HIBERNACJA – słowo to pochodzi od łacińskiego słowa hibernus czyli zimowy:
–Sen zimowy zwierząt, w czasie którego temperatura organizmu ulega obniżeniu, a metabolizm i inne procesy ulegają spowolnieniu. Nietoperze nawet latem przy niesprzyjających warunkach obniżają temperaturę ciała z 40 do 10 stopni Celcjusza zmniejszając przemianę materii od 8 do 27 razy. W typowej hibernacji temperatura ciała spada niemal do temperatury otoczenia, co jest warunkiem przerwania kilku miesięcy bez pobierania pokarmu, a energia do życia jest czerpana z zapasów tłuszczu nagromadzonego w tym celu. Nie wszystkie ssaki zdolne są do hibernacji, ale skala wymiarów ciała zwierząt zapadających w hibernację jest znaczna: od maleńkiej smużki do niedźwiedzia.
–Sztuczny proces zamrażania żywych zwierząt lub ludzi, mający na celu przechowanie ich w stanie nienaruszonym w bardzo długim czasie. Proces ten nie jest jak dotąd w pełni opanowany, zwłaszcza jego drugi etap, który miałby prowadzić do rozmrożenia organizmów z pełnym przywróceniem ich funkcji życiowych. Hibernacja jest często opisywana na kartach powieści Science Fiction.


HIBERNATOR – analogicznie do wyrażenia hibernacja, jest to urządzenie zdolne do wprowadzenia człowieka lub innego organizmu w stan spowolnienia czynności życiowych, i tym samym podtrzymania jego życia przez długi okres. W świecie fikcji jest to zazwyczaj duże urządzenie mogące pomieścić w swoim wnętrzu osobnika, i wykorzystywane w czasie długich lotów kosmicznych.


HOLOGRAM (albo HOLOPROJEKCJA) – fotograficzny zapis na nośniku przynajmniej dwufalowego obrazu interferencyjnego, który w odczycie daje dwa niezależne od siebie obrazy przestrzenne 3D (trójwymiarowe).
W świecie s-f jest to zwykle trójwymiarowy obraz będący w prostej linii ulepszeniem teraźniejszych metod wyświetlania obrazu. Hologramy mogą mieć zastosowanie rozrywkowe - trójwymiarowa telewizja, komunikacyjne - trójwymiarowy obraz rozmówcy, militarne - trójwymiarowe mapy taktyczne itp.
W tym przypadku istnieją neologizmy, które określają urządzenia do wyświetlania i zapisywania hologramów: HOLOGRAF, HOLOPROJEKTOR, HOLOWIZJER itp.


LASER – nazwa utworzona jako akronim od Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation – wzmocnienie światła poprzez wymuszoną emisję promieniowania. Jest to generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej. Otrzymywane światło ma charakterystyczne właściwości, trudne lub wręcz niemożliwe do osiągnięcia w innych typach źródeł światła, mianowicie: bardzo małą szerokość linii emisyjnej, co jest równoważne bardzo dużej mocy w wybranym obszarze widma, spolaryzowanie wiązki światła, spójność wiązki w czasie i przestrzeni, monochromatyczność, bardzo małą rozbieżność. W laserach impulsowych można uzyskać bardzo dużą moc w impulsie oraz szybkie narastanie impulsu.
W literaturze fantastycznej jest używany, obok plazmy, jako skuteczna i nowoczesna broń.


MECH – importowany do światowego gatunku s-f  prosto z japońskich komiksów manga i animacji anime – oznacza mechaniczną jednostkę, najczęściej bojową, sterowaną przez człowieka. W dzisiejszej fantastyce określa uzbrojoną maszynę kroczącą, swego rodzaju "chodzący czołg". Mechy zwykle mają ogromne rozmiary, bądź są pancerną zbroją, którą z wnętrza steruje pilot.


MUTACJA (łac. mutatio - zmiana)– nagła, skokowa, bezkierunkowa, dziedzicząca się zmiana w materiale genetycznym organizmu. Termin po raz pierwszy wprowadzony przez biologa de Vriesa na przełomie XIX/XX wieku, oznaczający zmianę zapisu informacji genetycznej, pierwotne źródło zmienności genetycznej organizmów.


MUTANT – osobnik, w którego materiale genetycznym zaszła jakakolwiek zmiana (mutacja) nie będąca wynikiem rekombinacji. W obrazach i tekstach s-f często jest to odrażająca istota, krzyżówka dwóch gatunków albo człowiek, którego materiał genetyczny pod wpływem promieniowania radioaktywnego wyposażył w nadnaturalne zdolności lub części organizmu.


NANOTECHNOLOGIA–to ogólna nazwa całego zestawu technik i sposobów tworzenia rozmaitych struktur o rozmiarach nanometrycznych (od 0,1 do 100 nanometrów), czyli na poziomie pojedynczych cząsteczek. Obecnie wykorzystuje się tą dziedzinę nauki do tworzenia rozmaitych materiałów odporniejszych na zużycie np. opon, lub odzieży specjalistycznej.


NANOROBOT–lub też NANOMASZYNA, jest to urządzenie, którego rozmiary mierzy się nanometrach, widoczne tylko pod mikroskopem. W dzisiejszym świecie w warunkach laboratoryjnych wytwarza się takie roboty. Często ich struktury składają się z włókien węglowych tysiące razy cieńszych od ludzkiego włosa. Zdaniem naukowców tworzenie takich maszyn będzie najbardziej opłacalną dziedziną nauki i najwyższym osiągnięciem techniki w najbliższych stu latach. Mikroskopijne roboty mogą mieć zastosowanie np. w medycynie, gdyż wprowadzone do organizmu bez żadnej szkody mogą dotrzeć do źródła choroby i usunąć je. Możliwości takich urządzeń są wielkie, ale sama dziedzina nauki również niebezpieczna. Nanomaszyny mogą być także wykorzystane w celach bojowych lub terrorystycznych.

...
SCT 5'' SLT GoTo, Sp-Wa 7,4; SWA58 9, LVW 13, SWAN 20, W70 25, Ultima 35, UHC-S, Moon & Skyglow i pełno kolorowych Smile ASTRO-ART.COM.PL
Odpowiedz
#2
c.d

PLAZMA – to gaz zjonizowanych cząstek o dużej koncentracji – współwystępują w nim zjonizowane atomy oraz elektrony, jednak cała objętość zajmowana przez plazmę z "globalnego" punktu widzenia jest elektrycznie obojętna. Plazma to czwarty stan skupienia materii.
Plazmę umownie podzielić można na dwa typy:
1.Plazma zimna – o temperaturze od ok. 4 000 do 30 000 K wytwarzana jest w plazmotronach . Pewne ilości plazmy zimnej występują w środkowej częsci jonosfery z jednej strony zwiększając zasięg radiostacji krótkofalowych z drugiej wymuszając pozaziemską komunikację radiową (np. z astronautami) na zwiększonych częstotliwościach radiowych.
2.Plazma gorąca – występuje np. w materii, gdy ta jest doprowadzona do temperatury od 30 000 do 1 000 000 K (wnętrza gwiazd).
Wprowadzenie określenia plazmy przypisuje się amerykańskiemu uczonemu Irvingowi Langmuirowi w 1928.
W świcie s-f zwykle plazma używana jest jako główny sposób zasilania pojazdów, napędzania statków kosmicznych lub jest wykożystywana jako śmiercionośna broń.


REPLIKANT – określenie androida łudząco przypominającego człowieka stworzone przez Philipa K. Dicka. Replikanci byli produktem bioinżynierii. Rozróżnienie replikanta od prawdziwego człowieka było możliwe tylko po zastosowaniu specjalnego testu na empatię (test Voight-Kampffa). Czas życia replikana był ograniczony do kilku lat.
W fikcyjnym świecie obowiązywał całkowity zakaz ich przebywania na planecie Ziemia. W przypadku złamania tego zakazu byli likwidowani przez specjalne oddziały policji. Stwarzało to zagrożenie dla ludzi, którzy mogli być dość łatwo pomyleni z replikantami.


ROBOT – tego słowa używamy na określenie mechanicznego urządzenia wykonującego automatycznie pewne zadania. Działanie robota może być kontrolowane przez człowieka, przez wprowadzony wcześniej program, bądź przez zbiór ogólnych reguł, które zostają przełożone na działanie robota przy pomocy technik sztucznej inteligencji. Roboty często zastępują człowieka przy monotonnych, złożonych z powtarzających się kroków czynnościach, które mogą wykonywać znacznie szybciej od ludzi. Domeną ich zastosowań są też te zadania, które są niebezpieczne dla człowieka, na przykład związane z manipulacją szkodliwymi dla zdrowia substancjami lub przebywaniem w nieprzyjaznym środowisku.
Pojęcia robot używamy też do nazywania autonomicznie działających urządzeń odbierających informacje z otoczenia przy pomocy sensorów i wpływających na nie przy pomocy efektorów. Roboty takie budowane są przez badaczy zajmujących się sztuczną inteligencją lub kognitywistyką w celu modelowania zdolności poznawczych, sposobu myślenia lub zachowania zwierząt bądź ludzi. Mimo ogromnego postępu w tych dziedzinach cel, którym jest stworzenie robota co najmniej dorównującego inteligencją człowiekowi, wciąż wydaje się bardzo odległy. Dziedziną sztucznej inteligencji zajmującą się projektowaniem i konstruowaniem robotów jest robotyka.
Robot jest też ogólnym pojęciem stosowanym do określenia istniejących w rzeczywistości, bądź wyimaginowanych automatów i maszyn przypominających wyglądem człowieka lub zwierzę. Słowa robot prędzej użyjemy do nazwania człekokształtnej ruchomej kukły, niż wysoko wyspecjalizowanej nowoczesnej zmywarki do naczyń - mimo że sposób działania tego urządzenia w pełni zgadza się z definicją robota. Przyczyną tego jest prawdopodobnie cechujący nas antropomorfizm.


SCIENCE–FICTION – określane jako skrót s–f lub sci–fi. W naszym języku FANTASTYKA NAUKOWA. S-F opisuje wydarzenia umiejscowione w przyszłości wobec czasów autora i opiera się na hipotetycznym rozwoju nauki i techniki. Utwór fantastycznonaukowy zawiera takie cechy jak: specyficzny typ czasoprzestrzeni, neologizmy związane z rozwojem techniki, kontakt z obcą cywilizacją, podróż w czasie, cudowność wynalazków technicznych i odkryć naukowych. Najważniejsza jest hipotetyczna zgodność wydarzeń ze współczesnym stanem wiedzy o nauce i technice. Najbardziej charakterystyczne motywy utworów s-f to przeniesienie akcji do innych galaktyk, zamknięcie jej na pokładzie statku kosmicznego, wędrówka w czasie, kontakt z obcą cywilizacją. Akcja s-f może się jednak również odbywać w całości na naszej planecie w nieznacznie tylko zmodyfikowanych przewidywaniach realiów bliskiej nam przyszłości, czy też w czasie równoległym do naszej rzeczywistości.


SPACE OPERA–jest podgatunkiem science fiction koncentrującym się wokół romantycznych przygód, podróży międzygwiezdnych i kosmicznych bitew, w którym głównymi wątkami są konflikt międzyplanetarny i osobiste przeżycia bohaterów. Często - jawnie lub niejawnie - wykorzystuje elementy konwencji fantasy oraz baśniowe.
Określenie space opera pojawiło się jako odpowiednik soap opery i z początku miało wyraźnie negatywny odcień. Z czasem jednak pojęcie to upowszechniło się wśród twórców i odbiorców fantastyki, a jego negatywne konotacje zanikły.


STAZA – w niektórych źródłach s-f jest to stan podobny do hibernacji, polegający na spowolnieniu funkcji życiowych.


SZTUCZNA INTELIGENCJA (ang. Artificial Intelligence – AI) – to technologia i kierunek badań na styku informatyki, neurologii i psychologii. Jego zadaniem jest konstruowanie maszyn i oprogramowania zdolnego rozwiązywać problemy nie poddające się algorytmizacji w sposób efektywny, w oparciu o modelowanie wiedzy (inaczej: zajmuje się konstruowaniem maszyn, które robią to, co obecnie ludzie robią lepiej). Problemy takie bywają nazywane AI-trudnymi i zalicza się do nich między innymi analiza (i synteza) języka naturalnego, rozumowanie logiczne, dowodzenie twierdzeń, gry logiczne (szachy, warcaby, go) i manipulacja wiedzą - systemy doradcze, diagnostyczne.


TELEPORT– W s-f jest to urządzenie umożliwiające "Teleportację"


TELEPORTACJA –proces przenoszenia obiektów z jednego miejsca w inne, bez zachowania ciągłości istnienia obiektu w przestrzeni. Słowo teleportacja zostało po raz pierwszy użyte prawdopodobnie przez Charlesa Forta.
Przy obecnym stanie nauki i techniki rzeczywista teleportacja kwantowa dotyczy jedynie stanów cząstek elementarnych i oznacza przesłanie stanu kwantowego cząstki A do odległej cząstki B. Proces wiąże się ze zniszczeniem stanu kwantowego A.
Teleportacja obiektów większych niż cząstki na przełomie XX i XXI w. należy do dziedziny SF, okultyzmu i paranauki.


TERMINATOR – 1. Mordercza postać z serii filmów o tym samym tytule. Mimo, iż sam terminator nazywa siebie cybernetycznym organizmem, jest raczej androidem - czyli maszyną przypominającą człowieka, stworzoną na jego podobieństwo.
2. granica na planecie lub księżycu oddzielająca stronę jasną od strony ciemnej (granica dnia i nocy).


WARP– 1.szybkość z jaką porusza się statek kosmiczny używający fikcyjnego napędu warp, wymyślonego na potrzeby serialu Star Trek. Warp 1 to prędkość światła. Kolejne prędkości warp wzrastają w sposób nieliniowy.
2.Warp w wielu opowieściach s-f jest też swego rodzaju urządzeniem teleportującym. Najczęściej Warpy są korytarzami, w których dzięki zakrzywieniu czasoprzestrzeni podróżują do innych systemów gwiezdnych statki kosmiczne.

Poniższe objaśnienia czerpane są w wielu przypadkach z internetu, a także i z wikipedii, zatem mogły się wedrzeć nieścisłości. W razie potrzeby proszę mnie poprawić.
Zachęcam też do dopisywania nowych definicji! Smile
SCT 5'' SLT GoTo, Sp-Wa 7,4; SWA58 9, LVW 13, SWAN 20, W70 25, Ultima 35, UHC-S, Moon & Skyglow i pełno kolorowych Smile ASTRO-ART.COM.PL
Odpowiedz


Skocz do:


Użytkownicy przeglądający ten wątek: 1 gości